🍒 Het belangrijkste
- België heeft geen officieel nationaal fruit
- Maar de kers heeft een bijzondere culturele plaats, zeker in Wallonië
- De Schaarbeekse kers is een historisch Belgisch ras, de basis van Kriek
- Kriek, het kersenbier op lambiekbasis, is een wereldwijd symbool van de Belgische brouwerstraditie
- De provincie Namen, waar onze boomgaard staat, is een historisch kersenkweekgebied
Vraag je jezelf af wat het nationale fruit van België is? Je zal wellicht even nadenken. Wij ook, en dit is het eerlijke antwoord: België heeft geen officieel nationaal fruit. Geen decreet, geen wet, geen ceremonie. Maar als je kijkt naar de geschiedenis, de brouwerstraditie en het landschap... dan heeft de kers hier toch iets bijzonders.
Heeft België een nationaal fruit? 🤔
In sommige landen is het duidelijk. Japan associeert de kersenbloesem (sakura) met zijn nationale identiteit, al gaat het om sierrassen zonder eetbaar fruit. Frankrijk viert de Mirabelpruim als regionaal embleem. België? Niets officieel.
Geen enkele federale tekst wijst een Belgisch nationaal fruit aan. We zochten bij de federale overheid, het Waals Gewest, de Vlaamse instellingen. Niets. Technisch gezien: nee.
Maar stel de vraag anders: welk fruit heeft de langste geschiedenis in België, een aanwezigheid in onze meest iconische biertraditie, en boomgaarden die zich uitstrekken van de Haspengouw tot de Condroz? De kers.
De Schaarbeekse kers: een historisch Belgisch ras 🌸
Er bestaat een kersenras dat de naam draagt van een Brusselse gemeente. De Schaarbeekse kers (in het Frans: cerise de Schaerbeek) is een kleine, zure kers met donkere schil en stevig vruchtvlees, vroeger massaal geteeld in de regio Brussel en Brabant.
Ze lijkt in niets op de grote zoete bigarreaukersen die we telen in Fernelmont. Het is een zure kers, vrij ontoegankelijk om zo te eten, maar die een heel andere dimensie krijgt wanneer ze maanden mag fermenteren in lambiek.
In de 19e eeuw omringden uitgestrekte Schaarbeekse kersenboomgaarden Brussel. Door de verstedelijking zijn bijna al die boomgaarden verdwenen. Vandaag houden een handvol brouwerijen en gepassioneerde telers dit ras in leven, hoofdzakelijk voor de productie van authentieke Kriek.
Kriek: het Belgische kersenbier 🍺
Als de kers een ambassadeur heeft in België, dan is het de Kriek. Spreek het uit als "kreek": het Vlaamse woord voor griotte, de kleine zure kers.
Kriek is een lambiekbier. Lambiek is een spontaan gegist bier, uitsluitend gebrouwen in de Zennevallei en het Pajottenland in Belgisch Brabant. Geen toegevoegde gist: wilde micro-organismen in de lucht doen al het werk. Al uniek op zich. En wanneer Schaarbeekse kersen verscheidene maanden mogen macereren in die lambiek... dan krijg je een bier dat nergens anders ter wereld bestaat.
Brouwerijen als Cantillon (opgericht in 1900), Boon en Lindemans houden deze traditie levend. Lambiek heeft sinds 1997 het statuut van Gegarandeerde Traditionele Specialiteit (GTS) van de Europese Unie, een erkenning van het unieke, eeuwenoude brouwprocedé.
Een Kriek drinken is een beetje de fruitgeschiedenis van België proeven. Niet slecht voor een fruit zonder officieel statuut.
Kersenteelt in België 🌳
De kersenproductie in België is geconcentreerd in Wallonië, in de provincies Luik, Namen en Waals-Brabant. De Haspengouw in de provincie Luik is van oudsher de grootste kersenstreek van België, met hoogstamboomgaarden die al generaties lang het landschap bepalen.
De provincie Namen, waar onze boomgaard ligt in Fernelmont, maakt deel uit van dat erfgoed. De Condroz biedt goede omstandigheden voor kersenbomen: goed doorlatende bodems, zomerse zon en winters die koud genoeg zijn voor de rust die de bomen nodig hebben om in het voorjaar volop te bloeien.
De geteelde rassen zijn de afgelopen decennia sterk veranderd. De Schaarbeekse kers is nagenoeg verdwenen uit de commerciële teelt. Moderne telers geven de voorkeur aan genereuzer bigarreaus: Burlat, de eerste van het seizoen; Regina, onze favoriet in Fernelmont, groot, stevig, zoet en laat; Kordia, die we pas heraangeplant hebben. Meer weten over de rassen? Lees onze gids over het kersenseizoen in België.
Verdict: verdient de kers de titel? 🏆
Officieel nee. België heeft geen nationaal fruit.
Cultureel? We zeggen van wel. De kers zit in het bier (Kriek), in de Waalse boomgaarden, in de plaatsnamen (Schaarbeek), en in de volkstraditie. Ze keert elke zomer terug met de regelmaat van een lang verwacht afspraakje.
En voor ons in Fernelmont is de kers iets meer dan een vrucht. Het zijn vier jaar familieavontuur, honderden gezinnen die naar huis gaan met volle mandjes, en een seizoen dat maar een paar weken duurt maar het hele jaar in de herinnering blijft.
Nationaal fruit of niet, de kers krijgt onze stem 🍒
Kom je Belgische kersen plukken! 🍒
Elke zomer verwelkomen we je in onze boomgaard in Fernelmont voor een familiale zelfplukervaring. Verse Regina-kersen, geplukt door jezelf, midden in de Waalse natuur.
Bronnen: Schaarbeekse kers — Wikipedia · Kriek (bier) — Wikipedia · Lambic en GTS-statuut — Wikipedia · HORAL — Traditionele lambiekbrouwers · Brouwerij Cantillon (opgericht 1900).